تبلیغات
شورای مدارس - جنبش نرم افزاری چیست؟
شورای مدارس

جنبش نرم افزاری چیست؟

یکشنبه 15 دی 1387

 جنبش نرم افزاری چیست؟

ابتدا به بررسی و تحلیل مفردات این تركیب می پردازیم:

كلمه ی «نرم افزار» در برابر «سخت افزار» بكار می رود. این واژه ها پس از رایج شدن رایانه بر سر زبان ها افتاد. در علوم رایانه ای برای دستگاه ها و ابزارها تعبیر «سخت افزار» را بكار می برند و برای آنچه متن و محتوا و برنامه ی رایانه به حساب می آید از تعبیر «نرم افزار» استفاده می کنند و برای آنچه متن و محتوا و برنامه ی رایانه به حساب می آید از تعبیر «نرم افزار» استفاده می شود. این اصطلاحات كه در یك حوزه ی خاصی بوجود آمده و كاربرد داشته اند به حوزه های دیگر تسری یافتند و از باب استعاره و مجازگویی مورد استعمال قرار گرفتند تا جایی كه خود در حوزه های دیگر صورت اصطلاح پیدا كرده اند.

معمولاًً «سخت افزار» به اموری اطلاق می شود كه جنبه ی عینی و ملموس و فیزیكی دارد و در برابرش در واژه ی «نرم افزار» جنبه ی غیر ملموس و غیر فیزیكی ملحوظ است. در تركیب «جنبش نرم افزاری» و «تولید نرم افزار دینی» نرم افزار حالت واسطه ای دارد برای دستیابی به «سخت افزار» كه همان «تمدن» است.

صنعت و ابزارهای حسی ـ علمی تمدنی، محصول ضلع نرم افزاری تمدن است و این ضلع نرم افزاری همان فكر و اندیشه و دانش است.

پس «نهضت نرم افزاری» یا «جنبش نرم افزاری» مقدمه ای است برای تحقق یك سخت افزار كه در فضای مورد بحث ما آن سخت افزار همان «تمدن اسلامی» است.

اینكه چرا برای «تمدن اسلامی» از واژه ی «سخت افزار» كمك گرفته ایم. به این دلیل است كه تمدن همان تجسد عینی فرهنگ و آرمان ها و ارزش های جامعه است و به تعبیری كالبد و شكل فیزیكی و عینی آنهاست.

پس اگر «جنبش نرم افزاری» را فرآیندی دانستیم كه مدعی قدرت تمدن سازی و قدرت مهندسی تمدن اسلامی است نوعی بستر سازی و زمینه سازی هم مسلماً نیاز دارد؛ و این ادعا جنبش و خیزش و نهضتی فراگیر را می طلبد نه یك تلاش موضعی یا انفرادی و قائم به افراد را و از اینجا كاربرد واژه های «جنبش» و «نهضت» در آن تركیب ها معنی می یابد زیرا «جنبش نرم افزاری» مدعی است كه باید یك خیزش جدید و فراخوان عمومی در نسل آماده و آشنا به فرهنگ انقلاب آغاز شود و تاكید بر بكارگیری لفظ جنبش هم در همین نكته است كه این ایده نباید تنها در لایه ی نخبگان و اساتید حوزه و دانشگاه بماند. این مطالبات باید در سطح بدنه ی حوزه و دانشگاه مطرح شوند و حتی فشار مطالبات نسل جوان، بزرگان و نخبگان نسل گذشته ی ما را نیز به میدان آورد. بلكه باید با توجه به چگونگی و گستره ی تحقق آن و موانع گوناگونی كه در راستای تحقق و فراگیری آن وجود دارد تمامی لایه های جامعه را درگیر و متاثر از خود سازد.



 

تعریف مختار ما از «جنبش نرم افزاری» عبارتست از:

«تحول عمومی و خیزش نخبگانی برای تولید نرم افزار بومی و دینی كارآمد و روز آمد جهت تحقق آرمان های انقلاب و ایجاد تمدن نوین اسلامی از طریق شناسایی نیازها و بازشناسی و بازسازی فرهنگ جامعه و ظرفیت های علمی كشور»

لازم به ذكر است كه اصطلاح «نهضت آزاد اندیشی» كه غالبا همراه با «نهضت و جنبش تولید علم» بیان می شود به منزله فرآیند بستر ساز و زمینه ساز تحقق و اجرای جنبش نرم افزاری است زیرا آزاد اندیشی بستری برای فرآیندی شدن نظریه پردازی و تولید علم است و به عنوان تاكید بر یكی از محوری ترین عوامل به صورت مستقل تحت عنوان «نهضت آزاد اندیشی» از آن یاد می شود كه با این بیان «شرط لازم» (و نه شرط كافی) «جنبش نرم افزاری» است.

البته در فرآیند تحقق (جنبش تولید علم) مسائل دیگری نیز مطرح است كه یكی «مغز افزار» است كه عبارتست از «منطقی شامل و واضح و منقح برای تئوریزه كردن نرم افزار مورد نیاز برای تولید سخت افزار» كه از حیث متدولوژی و روش شناختی تقدم بر «نرم افزار» دارد ولی چون خود این «مغز افزار» را می توان سطحی از مراتب و درجات مختلف «نرم افزار» محسوب نمود به صورت مستقل كمتر از آن یاد می شود.

نكته ای كه نباید از آن غافل شود لزوم نگرش مجموعه ای و شبكه ای به جنبش نرم افزاری است كه نیازمند «منطق مجموعه نگر» نه «جزءنگر» است و چون به دنبال حركت عمومی آگاهانه هستیم باید تمام سطوح و طبقات جامعه متاثر از آن باشند و برای تمام لایه های جامعه و همه ی اقشار نقش های متناسبی تعریف شود و از 3 قشر تعیین كننده ی صاحبان قدرت، ثروت و معرفت نباید غافل ماند و همینجاست كه لزوم پی گیری اندیشه های آرمان ها و مطالبات «عدالت خواهانه» و هوشیاری ویژه در این مقولات را واضح تر و جدی تر می سازد و پیوند وثیق دو مقوله ی «عدالت طلبی» و «جنبش تولید علم» را نشان می دهد.كه در اینجا به علت گستردگی این موضوع و نبودن مجال كافی از توضیح بیشتر این نكته صرفنظر می كنیم.

پیشینه ی بحث «جنبش نرم افزاری»

اگر با توجه به مفهوم اصطلاح جنبش نرم افزاری در فضای پس از انقلاب اسلامی ایران بخواهیم در جستجوی پیشینه ی تاریخی آن باشیم باید به آغاز پیروزی انقلاب اسلامی باز گردیم آرمان و هدف اصیل انقلاب این بود كه در تمام عرصه های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی تحولی فراگیر و همه جانبه ایجاد كند و لذا پس از پیروزی در عرصه ی سیاسی، طبیعتاً توجه به مسائل فرهنگی نیز بیشتر شد بویژه با نقش بنیادین و اساسی دانشگاه ها در تحولات اجتماعی لزوم تحول خود نظام و ساختار دانشگاههای كشور بیشتر مطرح شد و برای اینكه حاكمیت اسلامی‌ به تدریج در همه شؤون كشور گسترش یابد مسئله ی توجه به وضعیت دانشگاه ها به صورتی پر حرارت و جدی مطرح شد كه نقطه ی اوج آن، تعطیلی دانشگاه های سراسر كشور و صدور فرمان تاریخی امام (ره) برای تشكیل ستاد انقلاب فرهنگی در بیست و سوم خرداد 1359 بود.

گرچه فرمان امام خمینی (ره) درباره ی دامنه ی فعالیتهای «ستاد انقلاب فرهنگی» بسیار وسیع بود و سراسر نهاد آموزش و پرورش جامعه ی ما را در بر می گرفت ولی محور اصلی آن را بازسازی نظام آموزشی حاكم بر دانشگاه ها تشكیل داد برخی از ایجاد گوناگون این بازسازی عبارتند از:

ـ جهت گیری و اهداف علوم دانشگاهی

ـ برنامه ریزی درسی دانشگاه ها

ـ درس های مورد نیاز

ـ كیفیت تدریس و سایر شؤون تعلیم و تربیت در دانشگاه ها

ـ تحول بنیادین و تجدید نظر و بازسازی متون و منابع درسی

كه این مورد اخیر اهمیتی ویژه دارد و منشأ تحولات دیگر نیز می باشد.

مجموعه این مسائل تحت عنوان «اسلامی كردن دانشگاه ها» تعقیب می شد كه متأسفانه با برداشت هایی سطحی، شتابزده و غیر اصولی از این مفهوم عمیق و كاربردی سیر این حركت با كندی همراه گشت و از حرارت و شور و توان اولیه اش خالی شد. جهت تقویت جریان این مساله ی اساسی امام خمینی (ره) لزوم «وحدت حوزه و دانشگاه» را مطرح كردند و در پی رهنمود ایشان، اعضای ستاد انقلاب فرهنگی با جامعه ی مدرسین حوزه ی علمیه ی قم طرح مشترك همكاری حوزه و دانشگاه را تهیه كردند و اجرای آن به كمیته ی حوزه و دانشگاه جامعه ی مدرسین، كه از مسوولان موسسه ی در راه حق نیز بودند واگذار گردید و برای این منظور دفتری بنام «دفتر همكاری حوزه و دانشگاه» تاسیس گردید كه بعدها در قالب «پژوهشكده ی حوزه دانشگاه» و «موسسه پژوهشی حوزه و دانشگاه» ادامه ی فعالیت داد اما بنابر دلایل فراوانی كه اینك مجال طرح و بررسی آنها نیست مجموعه ی این فعالیت ها، نتیجه ای متناسب با اهداف اولیه از «اسلامی شدن دانشگاه ها» و «نظریه پردازی گسترده بویژه در حوزه ی علوم انسانی با نگاه اسلامی» را در پی نداشت و علیرغم توصیه های مقام معظم رهبری در سالیان پس از آن هم شاهد تحولی بنیادین در آن راستا نبودیم تا اینكه در پی بیانات رهبر انقلاب در دیدار با اعضا انجمن قلم در 8/11/81 به منزله ی فراخوانی تاریخی تلقی نمودند و در نامه ای به رهبر انقلاب خواهان راهنمایی و مساعدت ایشان و حمایت نهادینه از سوی تصمیم گیران فرهنگی و متصدیان حوزه و دانشگاه در زمینه ی «تولید نرم افزار علمی و دینی» در حوزه و دانشگاه شدند كه در پاسخ رهبر انقلاب به آن نامه ضمن تایید این حركت تعیین چیستی و چگونگی تحقق آن خواهان انجام كارهای جدی در این راستا شدند تا جایی كه تا پیش از بیست و پنجمین سالگرد انقلاب بتوان نخستین ثمرات آن را دیده در پی این تاكیدات و با حمایت ویژه ی مقام رهبری از این پیشنهادات و تصمیم شورای عالی حوزه ی علمیه ی قم مقرر گردید مجموعه ای در این رابطه تشكیل گردد تا امور مربوط به محتوای پیام ها را سامان دهد و پس از این مجموعه ها پیام ها و پی گیری ها بود كه مجددا حركتی در راستای زمینه سازی برایب ایده پردازی و نظریات نو پدید آغاز شد كه بر ضرورت تحول روشمند و هدفمند در عرصه ی پژوهش در علوم و تلاش برای تولید علم با هدف نظام سازی دینی تاكید می كرد كه از آن تحت عنوان «جنبش نرم افزاری» یا «نهضت تولید علم» یاد می شود.

به طور خلاصه می بینیم كه این حركت در ماهیت خود چیزی جدای از اهداف كلان همان طرح اسلامی شدن دانشگاه ها را دنبال نمی كند. بلكه ضمن تاكید بر آن ضرورت آن را به نحوی ملموس تر دریافته و تحت عناوین جدید همان اهداف را به نحوی توسعه یافته و متناسب با شرایط كنونی انقلاب دنبال می نماید.

امید است كه شاهد فراموشی و بی توجهی به این مساله حیاتی كه طرحی جدی برای «تداوم انقلاب اسلامی» است نباشیم و هر چه زودتر از ثمرات آن بهره مند گردیم.




فهرست وبلاگ

آرشیو

نویسندگان

پیوندها

نظرسنجی

    مطالب چه میزان مفید است؟




آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

جستجو

آخرین پستها